Sứ Trắng Nung Khử: Vì Sao Sản Phẩm Càng Lớn Càng Khó Làm Đẹp?

Với đồ gốm sứ, cùng một loại đất sứ trắng nhưng cách nung khác nhau có thể tạo ra màu sắc và chất lượng bề mặt rất khác nhau. Với dòng sứ trắng nung khử, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở nguyên liệu mà còn ở cách kiểm soát khí quyển trong lò.

Nung khử là quá trình giảm lượng oxy trong buồng nung, tạo ra môi trường giàu nhiên liệu hơn so với nung oxy hóa. Khi đó, các oxit kim loại trong xương sứ và men có thể thay đổi trạng thái oxy hóa, từ đó tác động trực tiếp đến màu sắc sau nung. Với những phối liệu phù hợp, quá trình này giúp sứ đạt sắc trắng trong, sạch và có độ thuần màu cao.

Không phải cứ đất sứ trắng là nung lên sẽ trắng giống nhau

Đất sứ trắng là điều kiện nền, nhưng chưa phải yếu tố duy nhất quyết định màu sau lò. Hàm lượng sắt và các tạp chất trong nguyên liệu có ảnh hưởng rõ rệt đến màu sắc của xương sứ; đồng thời thành phần men cũng quyết định cách bề mặt phản ứng với khí quyển nung.

Đó là lý do cùng là sứ trắng, một sản phẩm nung oxy hóa có thể cho sắc trắng ấm hoặc hơi ngả màu, trong khi một phối liệu thích hợp được nung khử có thể cho sắc trắng lạnh và sạch hơn. Không nên hiểu điều này theo nghĩa nung khử luôn tạo ra màu trắng đẹp hơn trong mọi trường hợp; hiệu quả phụ thuộc vào chính xương sứ, men và chế độ nung cụ thể.

Với bát đĩa, ấm chén thì bài toán tương đối dễ kiểm soát

Nung khử không phải một kỹ thuật chỉ dành cho những sản phẩm đặc biệt. Các sản phẩm kích thước nhỏ như bát, đĩa, chén hay ấm trà hoàn toàn có thể được nung khử và đây là quy trình đã được sử dụng trong sản xuất gốm sứ.

Kích thước nhỏ giúp sản phẩm nhận nhiệt tương đối đồng đều hơn và khoảng cách từ bề mặt sản phẩm đến vùng khí quyển trong lò cũng ngắn hơn. Vì vậy, việc kiểm soát quá trình nung và độ đồng nhất giữa các sản phẩm dễ hơn so với những vật thể cao, lớn và có hình dáng phức tạp.

Khó thực sự nằm ở những sản phẩm sứ trắng kích thước lớn

Khi đưa kỹ thuật nung khử lên những sản phẩm như lục bình, bình hút tài lộc, chóe, thạp hoặc các sản phẩm phong thủy có kích thước lớn, mức độ khó tăng lên đáng kể.

Thân sản phẩm lớn tạo ra khoảng cách nhiệt khác nhau giữa các vị trí. Trong cùng một mẻ nung, sự khác biệt về nhiệt độ và khí quyển theo vị trí trong lò có thể ảnh hưởng đến mức độ kết khối của xương, độ chảy của men và màu sắc cuối cùng. Nghiên cứu thực nghiệm trên lò sứ Jingdezhen cũng ghi nhận sự chênh lệch đáng kể về nhiệt độ và thành phần khí giữa các khu vực trong lò.

Với sản phẩm lớn, vấn đề còn kéo dài sang quá trình nguội. Chênh lệch nhiệt giữa các phần của sản phẩm tạo ứng suất nhiệt; nếu kiểm soát không tốt có thể dẫn đến nứt, cong hoặc biến dạng. Đặc biệt, sứ là vật liệu nhạy với hiện tượng nứt do sốc nhiệt trong quá trình nguội.

Vì vậy, một sản phẩm lớn đạt được thân sứ trắng đồng đều, men phủ ổn định, hình dáng không biến dạng và bề mặt không phát sinh lỗi sau nung là kết quả của việc kiểm soát đồng thời nguyên liệu, tạo hình, sấy, xếp lò, đường cong nhiệt và khí quyển nung.

Giá trị của sứ trắng nung khử nằm ở khả năng kiểm soát

Điểm đáng nói của dòng sứ trắng nung khử không phải đơn giản là “trắng hơn”. Giá trị kỹ thuật nằm ở khả năng đưa một phối liệu sứ và một công thức men cụ thể đi qua một chế độ nung khắt khe mà vẫn giữ được màu sắc, hình dáng và chất lượng bề mặt theo yêu cầu.

Điều này càng rõ ở những sản phẩm kích thước lớn. Một chiếc ấm hay chiếc đĩa có thể được kiểm soát tương đối ổn định, nhưng một đôi lục bình cao hoặc một bình phong thủy lớn lại là một bài toán hoàn toàn khác về truyền nhiệt, khí quyển và ứng suất trong quá trình nung.

Đó cũng là lý do khi đánh giá một sản phẩm sứ trắng nung khử, đặc biệt là sản phẩm kích thước lớn, không nên chỉ nhìn vào độ trắng của bề mặt. Độ đồng đều của men, độ ổn định hình dáng và chất lượng hoàn thiện sau cả chu trình nung mới phản ánh đầy đủ năng lực của quy trình sản xuất.

Chợ gốm sứ Bát Tràng
Địa chỉ: Số 202, Bát Tràng, Gia Lâm, Hà Nội
Điện thoại: 0936 297 368
Website: https://chogomsubattrang.com